Một chứng chỉ B1 không hợp lệ được sử dụng trong hồ sơ cư trú hoặc nhập quốc tịch tại Đức có thể dẫn tới điều tra hình sự và đồng thời gây hậu quả nghiêm trọng về cư trú. Người nhận thư của Staatsanwaltschaft với tư cách Beschuldigter có quyền không khai về nội dung cáo buộc và có thể tham khảo luật sư trước khi đưa ra lời khai.
Dùng chứng chỉ B1 giả không chỉ là chuyện của hồ sơ hành chính
Một tình huống đang được nhiều người quan tâm là nhờ người khác làm hoặc cung cấp chứng chỉ tiếng Đức B1, sau đó dùng giấy này để gia hạn giấy tờ. Vài năm sau, người sử dụng nhận thư từ Staatsanwaltschaft thông báo đang bị điều tra hình sự.
Điểm cần hiểu rõ là việc cơ quan công tố mở thủ tục điều tra chưa đồng nghĩa người đó đã bị kết tội. Tuy nhiên, nếu có căn cứ cho rằng giấy tờ giả đã được sử dụng để đánh lừa cơ quan nhà nước, vụ việc có thể liên quan đồng thời đến luật hình sự và luật cư trú.
Có thể bị xem xét về tội làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả
Theo § 267 Bộ luật Hình sự Đức (StGB), người làm ra giấy tờ giả, sửa đổi giấy tờ thật hoặc sử dụng giấy tờ giả/đã bị sửa đổi nhằm lừa dối trong giao dịch pháp lý có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tới 5 năm. Trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, khung hình phạt có thể cao hơn.
Không phải cứ chứng chỉ có vấn đề là tự động cấu thành cùng một tội danh. Cơ quan điều tra phải xem xét cụ thể giấy tờ là giả theo nghĩa pháp lý hay chỉ chứa thông tin không đúng, ai làm ra giấy, người sử dụng biết gì và mục đích sử dụng là gì.
Nếu dùng để xin hoặc giữ Aufenthaltstitel, hậu quả có thể rộng hơn
§ 95 Abs. 2 Nr. 2 Aufenthaltsgesetz quy định việc cố ý đưa ra hoặc sử dụng thông tin sai hoặc không đầy đủ nhằm xin Aufenthaltstitel/Duldung, hoặc nhằm ngăn giấy phép cư trú hết hiệu lực hay bị hạn chế sau đó, có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tới 3 năm.
Đáng chú ý, hậu quả hành chính về cư trú không nhất thiết phụ thuộc hoàn toàn vào việc vụ án hình sự cuối cùng có dẫn đến bản án hay không.
Các phán quyết năm 2026 cho thấy rủi ro về cư trú là có thật
Tháng 3/2026, Verwaltungsgericht Sigmaringen công bố một vụ trong đó đương sự đã nộp chứng chỉ ngôn ngữ và hội nhập giả. Tòa bác yêu cầu gia hạn Aufenthaltserlaubnis. Theo thông cáo của tòa, dù thủ tục hình sự về Urkundenfälschung đã được đình chỉ, cơ quan hành chính vẫn có thể đánh giá độc lập hành vi cung cấp thông tin sai trong hồ sơ cư trú. Phán quyết được công bố khi đó chưa có hiệu lực pháp luật cuối cùng.
Ngày 17/06/2026, Bayerischer Verwaltungsgerichtshof cũng xử lý một vụ liên quan chứng chỉ ngôn ngữ có nội dung không đúng được dùng để xin Aufenthaltstitel. Tòa cho rằng việc này có thể tạo ra một schwerwiegendes Ausweisungsinteresse theo Aufenthaltsgesetz, kể cả khi trong một trường hợp thủ tục hình sự đã được đình chỉ.
Nếu chứng chỉ B1 được dùng cho hồ sơ nhập quốc tịch thì sao?
Đối với Einbürgerung, § 10 StAG hiện quy định kiến thức tiếng Đức cần thiết về nguyên tắc được chứng minh ở mức B1, trừ các trường hợp ngoại lệ theo luật. Theo § 42 StAG, việc đưa ra hoặc sử dụng thông tin sai hoặc không đầy đủ về những điều kiện thiết yếu nhằm đạt được quốc tịch Đức có thể bị phạt tiền hoặc phạt tù tới 5 năm.
Ngoài trách nhiệm hình sự, § 35 StAG cho phép thu hồi một quyết định nhập quốc tịch trái pháp luật nếu quyết định đó đạt được bằng gian dối hoặc cố ý cung cấp thông tin sai/không đầy đủ có ý nghĩa quyết định. Luật hiện quy định việc thu hồi có thể được thực hiện trong vòng 10 năm kể từ khi quyết định nhập quốc tịch được thông báo. § 35a StAG còn quy định thời hạn 10 năm không được nhập quốc tịch trong các trường hợp luật định liên quan đến gian dối hoặc cố ý cung cấp thông tin sai.
Nhận thư của Staatsanwaltschaft: nên làm gì trước tiên?
Nếu thư xác định người nhận là Beschuldigter, § 136 StPO quy định người bị buộc tội có quyền lựa chọn khai hoặc không khai về nội dung cáo buộc và có quyền hỏi ý kiến luật sư bào chữa trước khi lấy lời khai.
Vì vậy, không nên vội gửi một bản giải trình dài hoặc tự suy đoán nội dung hồ sơ khi chưa biết cơ quan điều tra đang có tài liệu gì. Luật sư bào chữa có quyền tiếp cận hồ sơ theo § 147 StPO; trong những điều kiện nhất định, người bị buộc tội không có luật sư cũng có quyền tiếp cận hồ sơ.
Thực tế, cần giữ nguyên thư của Staatsanwaltschaft, giấy triệu tập hoặc bảng câu hỏi, các hồ sơ đã nộp trước đây, chứng từ thanh toán, trao đổi với người cung cấp chứng chỉ và mọi tài liệu liên quan. Không nên xóa hoặc sửa các dữ liệu có thể liên quan đến vụ việc.
Không có một kết quả chung cho mọi trường hợp
Hậu quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố: chứng chỉ thực tế là giả hay chỉ có nội dung không đúng; người sử dụng có biết điều đó hay không; giấy được dùng cho loại thủ tục nào; đã sử dụng bao nhiêu lần; cơ quan nhà nước đã ra quyết định dựa trên tài liệu đó đến mức nào; và chứng cứ cụ thể trong hồ sơ điều tra.
Vì một vụ việc có thể đồng thời ảnh hưởng đến hình sự, Aufenthaltstitel và thậm chí Einbürgerung, trường hợp đã nhận thư điều tra nên được đánh giá cá nhân bởi luật sư phù hợp, đặc biệt khi giấy tờ đó từng được sử dụng trước Ausländerbehörde hoặc Staatsangehörigkeitsbehörde.
Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý và không thay thế ý kiến của luật sư. Mỗi trường hợp có thể có tình tiết và hậu quả pháp lý khác nhau. Nếu đang bị điều tra hoặc có vấn đề liên quan đến quyền cư trú, người liên quan nên tham khảo luật sư có chuyên môn để được tư vấn dựa trên hồ sơ cụ thể.
Nguồn pháp lý và án lệ tham khảo
§ 267 StGB; § 95 Abs. 2 Nr. 2 AufenthG; §§ 10, 35, 35a và 42 StAG; §§ 136 và 147 StPO; Verwaltungsgericht Sigmaringen, 9 K 57/26 (thông cáo 20.03.2026); Bayerischer VGH, Beschluss vom 17.06.2026 – 10 ZB 26.394.
Nội dung có sử dụng AI hỗ trợ, đã được Ban Biên tập TBVĐ biên tập và kiểm duyệt. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.
