Tại Đức, đi học không chỉ là quyền mà còn là nghĩa vụ pháp lý. Schulpflicht bắt đầu thông thường vào năm trẻ tròn 6 tuổi, kéo dài 9 hoặc 10 năm học toàn thời gian tùy bang và sau đó có thể tiếp tục dưới dạng nghĩa vụ học nghề. Cha mẹ phải bảo đảm con đi học đều đặn, còn nhà trường có trách nhiệm theo dõi và xử lý tình trạng vắng mặt không phép.
Schulpflicht là gì?
Schulpflicht là nghĩa vụ đi học bắt buộc được quy định trong luật giáo dục của từng bang. Đức không có một đạo luật trường học thống nhất cho toàn quốc; các bang chịu trách nhiệm chính về giáo dục. Tuy nhiên, nguyên tắc chung trên toàn nước Đức là trẻ em đến độ tuổi nhất định phải được đăng ký đi học và phải tham gia đều đặn các giờ học cũng như những hoạt động nhà trường xác định là bắt buộc.
Theo Kultusministerkonferenz (KMK), nghĩa vụ đi học nói chung bắt đầu vào năm trẻ tròn 6 tuổi. Thời điểm chính xác và ngày chốt tuổi nhập học được từng bang quy định riêng.
Trẻ phải đi học bắt buộc trong bao lâu?
Phần lớn các bang quy định 9 năm Vollzeitschulpflicht, tức 9 năm học bắt buộc toàn thời gian. Berlin, Brandenburg, Bremen và Thüringen quy định 10 năm; tại Nordrhein-Westfalen thời gian này là 9 hoặc 10 năm tùy lộ trình học.
Sau giai đoạn học bắt buộc toàn thời gian, nhiều thanh thiếu niên vẫn thuộc Berufsschulpflicht hoặc Teilzeitschulpflicht nếu không theo học một trường phổ thông hay trường nghề toàn thời gian. Theo KMK, nghĩa vụ này thông thường kéo dài khoảng ba năm và gắn với thời gian đào tạo nghề.
Cha mẹ có nghĩa vụ gì?
Trách nhiệm của cha mẹ không dừng ở việc đăng ký trường cho con. Luật của các bang nhìn chung yêu cầu người có quyền chăm sóc trẻ phải bảo đảm trẻ tham gia học đều đặn và thực hiện đúng các thủ tục khi trẻ vắng mặt.
- Đăng ký trẻ tại trường đúng thời hạn.
- Bảo đảm trẻ đến trường và tham gia các hoạt động bắt buộc.
- Thông báo cho trường khi trẻ nghỉ học và nêu lý do theo quy định.
- Nộp giấy xác nhận của bác sĩ nếu trường yêu cầu trong những trường hợp phù hợp.
- Không tự ý cho trẻ nghỉ để kéo dài kỳ nghỉ hoặc đi du lịch sớm hơn lịch Ferien.
- Phối hợp với giáo viên và nhà trường nếu tình trạng vắng học lặp lại.
Ví dụ tại Sachsen, §31 Sächsisches Schulgesetz quy định cha mẹ phải đăng ký trẻ thuộc diện Schulpflicht và bảo đảm trẻ tham gia Unterricht cùng các hoạt động bắt buộc của trường.
Nhà trường có trách nhiệm gì khi học sinh vắng mặt?
Nhà trường không chỉ ghi nhận số buổi nghỉ. Trường có trách nhiệm giám sát việc thực hiện Schulpflicht, liên hệ với gia đình và có thể chuyển vụ việc cho cơ quan có thẩm quyền nếu tình trạng nghỉ học không phép tiếp diễn.
Tại Sachsen, luật hiện hành còn quy định các trường công lập và trường tư phải cung cấp những dữ liệu cần thiết cho huyện hoặc thành phố trực thuộc để phục vụ việc giám sát Schulpflicht và phải thông báo các trường hợp vi phạm nghĩa vụ đi học.
Gần 8.000 thủ tục xử phạt tại Sachsen cho thấy mức độ nghiêm của quy định
Theo thông tin MDR công bố ngày 29/08/2026 dựa trên số liệu của Bộ Giáo dục Sachsen, trong năm học 2024–2025 đã có 7.924 thủ tục vi phạm hành chính liên quan đến học sinh nghỉ học không phép được khởi động tại bang này.
Theo cơ quan giáo dục Sachsen, thủ tục xử lý được tiến hành khi học sinh đã nghỉ không phép 5 ngày và các cuộc trao đổi với học sinh cũng như người có quyền chăm sóc không đem lại kết quả. Các trường Oberschule và Berufsschule ghi nhận nhiều thủ tục nhất, trong khi Gymnasium ít nhất.
Nghỉ học không phép có thể bị phạt tiền
Vi phạm Schulpflicht có thể được xử lý như một Ordnungswidrigkeit. Mức phạt cụ thể phụ thuộc luật từng bang và hoàn cảnh từng vụ việc.
Riêng tại Sachsen, luật cho phép phạt tiền tối đa 1.250 euro đối với hành vi vi phạm nghĩa vụ đi học. Trách nhiệm có thể liên quan tới cha mẹ/người có quyền chăm sóc hoặc chính học sinh thuộc diện chịu trách nhiệm theo quy định.
Điều đó không có nghĩa cứ một ngày nghỉ không phép là tự động nhận mức phạt tối đa. Thông thường cơ quan chức năng xem xét diễn biến cụ thể, số ngày vắng, việc nhà trường đã liên hệ gia đình hay chưa và mức độ hợp tác của các bên.
Có được xin cho con nghỉ học vì lý do cá nhân?
Có, nhưng chỉ trong những trường hợp được nhà trường chấp thuận. Việc Beurlaubung thường phải có lý do quan trọng và phải xin phép trước theo quy định của bang hoặc của trường.
Tại Sachsen, Bộ Giáo dục cho biết việc cho học sinh nghỉ chỉ được chấp nhận trong các trường hợp ngoại lệ đặc biệt. Với thời gian nghỉ tối đa hai ngày, giáo viên chủ nhiệm có thể quyết định; thời gian dài hơn thuộc thẩm quyền của hiệu trưởng. Việc xin nghỉ để đi nghỉ mát sớm hơn hoặc kéo dài kỳ nghỉ chính thức không được coi là lý do hợp lệ.
Trẻ bị ốm thì xử lý thế nào?
Nghỉ học do ốm không đồng nghĩa với trốn học, nhưng gia đình phải tuân thủ quy trình báo nghỉ của trường. Cách thông báo có thể là gọi điện, gửi email, dùng Schulportal hoặc nộp giấy xin phép theo quy định nội bộ.
Việc có cần ärztliches Attest ngay từ ngày đầu hay chỉ trong một số trường hợp phụ thuộc quy định của bang, trường và hoàn cảnh cụ thể. Nếu trẻ nghỉ dài ngày hoặc thường xuyên nghỉ vào những thời điểm đáng ngờ, nhà trường có thể yêu cầu chứng minh bổ sung theo cơ sở pháp lý áp dụng.
Khi trẻ thường xuyên không muốn đi học, chỉ phạt tiền chưa chắc giải quyết được vấn đề
Schulverweigerung kéo dài có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân: khó khăn học tập, bắt nạt, xung đột trong lớp, vấn đề gia đình hoặc những áp lực khác. Vì vậy, bên cạnh việc thực thi Schulpflicht, việc phối hợp sớm giữa gia đình, giáo viên, Schulsozialarbeit và các cơ quan hỗ trợ có thể rất quan trọng.
Nếu trẻ liên tục không muốn tới trường, cha mẹ nên phản hồi sớm thay vì để số ngày vắng tăng lên. Trao đổi với Klassenlehrer, Schulleitung hoặc Schulsozialarbeit có thể giúp xác định nguyên nhân trước khi vụ việc chuyển sang giai đoạn xử lý hành chính.
Những điều cha mẹ nên nhớ
- Schulpflicht là nghĩa vụ pháp lý chứ không chỉ là quy định nội bộ của trường.
- Thời điểm bắt đầu và thời gian kéo dài khác nhau giữa các bang.
- Cha mẹ có trách nhiệm bảo đảm trẻ đi học đều đặn và báo nghỉ đúng thủ tục.
- Nhà trường có nhiệm vụ theo dõi, liên hệ gia đình và báo vi phạm khi cần thiết.
- Tự ý cho trẻ nghỉ để đi du lịch trước hoặc sau kỳ nghỉ chính thức có thể bị coi là vi phạm.
- Nghỉ học không phép kéo dài có thể dẫn tới thủ tục hành chính và phạt tiền.
Nội dung có sử dụng AI hỗ trợ, đã được Ban Biên tập TBVĐ biên tập và kiểm duyệt. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.
