Bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện là lựa chọn đáng cân nhắc với người tự kinh doanh ở Đức. Theo Bundesagentur für Arbeit, nếu không thuộc diện bắt buộc đóng bảo hiểm thất nghiệp, người tự kinh doanh có thể không có quyền nhận Arbeitslosengeld khi hoạt động kinh doanh thất bại.
Tự kinh doanh mang lại sự độc lập, nhưng cũng đi kèm rủi ro về đơn hàng, doanh thu, sức khỏe và biến động thị trường. Vì vậy, việc hiểu rõ freiwillige Arbeitslosenversicherung có thể giúp người kinh doanh chủ động hơn trong kế hoạch an toàn tài chính.
Bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện là gì?
Bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện trong tiếng Đức là freiwillige Arbeitslosenversicherung. Thuật ngữ pháp lý thường dùng là Antragspflichtversicherung.
Theo Bundesagentur für Arbeit, hình thức bảo hiểm này dành cho một số nhóm không bắt buộc đóng bảo hiểm thất nghiệp nhưng muốn giảm rủi ro tài chính nếu sau này bị thất nghiệp.
Nếu đáp ứng điều kiện và sau đó rơi vào thất nghiệp, người tham gia có thể được xem xét nhận Arbeitslosengeld.
Vì sao người tự kinh doanh nên cân nhắc?
Khi làm thuê có đóng bảo hiểm xã hội, người lao động thường được bảo vệ bởi hệ thống bảo hiểm thất nghiệp. Nhưng khi chuyển sang tự kinh doanh, quyền này có thể không còn tự động tồn tại.
Rủi ro có thể phát sinh trong nhiều tình huống:
- Đơn hàng giảm mạnh hoặc mất khách hàng lớn.
- Thị trường thay đổi khiến mô hình kinh doanh không còn phù hợp.
- Bệnh tật khiến người tự kinh doanh không thể tiếp tục hoạt động.
- Chi phí tăng nhanh hơn doanh thu.
- Hoạt động kinh doanh phải dừng lại trước khi tạo được nguồn thu ổn định.
Trong các trường hợp này, bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện có thể là một lớp bảo vệ bổ sung nếu người tham gia đáp ứng đủ điều kiện.
Ai có thể tham gia bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện?
Theo Bundesagentur für Arbeit, một số nhóm có thể tham gia freiwillige Arbeitslosenversicherung nếu đáp ứng điều kiện.
Các trường hợp được nêu gồm:
- Người bắt đầu tự kinh doanh và làm việc tự kinh doanh ít nhất 15 giờ mỗi tuần.
- Người trong Elternzeit chăm sóc con trên 3 tuổi.
- Người tham gia Weiterbildung để thăng tiến, đổi nghề hoặc đạt bằng nghề.
- Người làm việc ngoài Liên minh châu Âu, Khu vực Kinh tế châu Âu hoặc Thụy Sĩ với thời lượng ít nhất 15 giờ mỗi tuần.
Điều kiện bổ sung cần đáp ứng
Không chỉ thuộc một trong các nhóm trên là đủ. Người muốn tham gia còn phải đáp ứng thêm một trong các điều kiện về thời gian bảo hiểm hoặc quyền nhận trợ cấp trước đó.
Theo Bundesagentur für Arbeit, cần đáp ứng một trong hai điều kiện sau:
- Trong 30 tháng trước khi bắt đầu hoạt động mới, đã có ít nhất 12 tháng thuộc diện bắt buộc đóng bảo hiểm thất nghiệp, ví dụ do đi làm hoặc Ausbildung.
- Ngay trước khi bắt đầu hoạt động mới, có quyền nhận Arbeitslosengeld hoặc một khoản thay thế thu nhập khác theo SGB III.
Những điều kiện này rất quan trọng, vì bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện không phải là lựa chọn mở cho mọi người tự kinh doanh bất cứ lúc nào.
Phải nộp đơn trong thời hạn 3 tháng
Một điểm dễ bị bỏ qua là thời hạn nộp đơn. Bundesagentur für Arbeit nêu rõ người muốn tham gia phải nộp đơn trong vòng 3 tháng sau khi bắt đầu tự kinh doanh, Elternzeit, Weiterbildung hoặc việc làm ở nước ngoài.
Nếu bỏ lỡ thời hạn này, việc tham gia bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện có thể không còn khả thi. Vì vậy, người chuẩn bị tự kinh doanh nên kiểm tra điều kiện bảo hiểm ngay trong giai đoạn lập kế hoạch, không nên chờ đến khi hoạt động đã vận hành ổn định.
Những ai không thể tham gia?
Bundesagentur für Arbeit cũng nêu các trường hợp không thể tham gia freiwillige Arbeitslosenversicherung.
Ví dụ:
- Người đã thuộc diện bắt buộc đóng bảo hiểm thất nghiệp vì đang có việc làm, trừ một số ngoại lệ như việc làm nhỏ.
- Người được miễn bảo hiểm, ví dụ đã có quyền hưởng lương hưu tuổi già theo quy định.
Mức đóng bảo hiểm được tính như thế nào?
Với bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện, người tham gia đóng mức phí cố định. Điều này có nghĩa là mức đóng không phụ thuộc trực tiếp vào doanh thu hoặc thu nhập của hoạt động tự kinh doanh.
Theo Bundesagentur für Arbeit, người trong Elternzeit hoặc Weiterbildung trả một nửa mức đóng cố định. Đối với người tự kinh doanh, trong năm thành lập doanh nghiệp và năm dương lịch tiếp theo cũng chỉ phải trả một nửa mức đóng.
Mức cụ thể cần kiểm tra trong Merkblatt chính thức hoặc hỏi trực tiếp Agentur für Arbeit, vì số tiền phụ thuộc vào quy định hiện hành.
Nếu thất nghiệp thì nhận Arbeitslosengeld bao nhiêu?
Mức Arbeitslosengeld phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Bundesagentur für Arbeit giải thích rằng một yếu tố quan trọng là thu nhập gộp trước thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện.
Nếu trong 2 năm trước khi thất nghiệp, người tham gia chứng minh được ít nhất 150 ngày làm việc có đóng bảo hiểm xã hội và có quyền hưởng lương, mức Arbeitslosengeld có thể dựa trên dữ liệu đó.
Nếu không có đủ dữ liệu này, cơ quan lao động có thể dùng mức thu nhập giả định dựa trên trình độ nghề nghiệp và vị trí mà cơ quan lao động dự kiến giới thiệu.
Thời gian nhận Arbeitslosengeld kéo dài bao lâu?
Thời gian nhận Arbeitslosengeld phụ thuộc vào tuổi đời và thời gian bảo hiểm trong 5 năm gần nhất. Vì vậy, không thể áp dụng một con số chung cho mọi trường hợp.
Người muốn biết chính xác thời gian có thể nhận trợ cấp nên kiểm tra Merkblatt chính thức hoặc hỏi người phụ trách tại Agentur für Arbeit.
Quy trình nộp đơn online gồm những bước nào?
Bundesagentur für Arbeit cho phép nộp đơn tham gia freiwillige Arbeitslosenversicherung online. Quy trình này giúp người nộp đơn tải giấy tờ và theo dõi kết quả qua tài khoản cá nhân.
Các bước chính gồm:
- Điền mẫu đơn phù hợp với hoạt động của mình.
- Chuẩn bị giấy tờ chứng minh điều kiện, ví dụ Gewerbeanmeldung, hợp đồng làm việc ở nước ngoài, Elterngeldbescheid hoặc giấy xác nhận Weiterbildung.
- Chứng minh danh tính bằng giấy tờ phù hợp, ví dụ hộ chiếu hoặc căn cước.
- Đăng nhập tài khoản online và tải đơn cùng giấy tờ lên hệ thống.
- Bổ sung giấy tờ nếu cơ quan lao động yêu cầu.
- Chờ Bescheid và lưu lại quyết định như giấy chứng nhận bảo hiểm.
Khi nào bảo hiểm bắt đầu?
Theo Bundesagentur für Arbeit, bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện bắt đầu từ ngày người nộp đơn đáp ứng điều kiện. Trong một số trường hợp, thời điểm bắt đầu có thể được tính hồi tố.
Dù vậy, người nộp đơn vẫn phải chú ý thời hạn 3 tháng. Đây là mốc quan trọng để tránh mất quyền tham gia.
Khi có thay đổi phải báo ngay
Người tham gia freiwillige Arbeitslosenversicherung phải thông báo cho Agentur für Arbeit khi có thay đổi quan trọng.
Các thay đổi cần báo có thể gồm:
- Thay đổi thông tin liên hệ.
- Dừng hoạt động tự kinh doanh.
- Quay về từ nước ngoài.
- Kết thúc Elternzeit.
- Hoàn thành Weiterbildung.
Khi nào bảo hiểm tự nguyện kết thúc?
Bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện có thể kết thúc trong nhiều trường hợp. Theo Bundesagentur für Arbeit, người tham gia có thể hủy sớm nhất sau 5 năm. Việc hủy phải bằng văn bản và có thời hạn báo trước 3 tháng vào cuối tháng dương lịch.
Bảo hiểm cũng có thể kết thúc nếu:
- Không còn đáp ứng điều kiện, ví dụ dừng tự kinh doanh hoặc làm dưới 15 giờ mỗi tuần.
- Được miễn bảo hiểm vì đạt tuổi hưởng lương hưu theo quy định.
- Bắt đầu nhận Arbeitslosengeld.
- Chậm đóng phí quá 3 tháng.
Những câu hỏi nên tự kiểm tra trước khi nộp đơn
Trước khi quyết định tham gia bảo hiểm thất nghiệp tự nguyện, người tự kinh doanh nên tự kiểm tra kỹ điều kiện và chi phí.
Một số câu hỏi thực tế gồm:
- Hoạt động tự kinh doanh có đạt ít nhất 15 giờ mỗi tuần không?
- Đơn có được nộp trong vòng 3 tháng từ khi bắt đầu hoạt động không?
- Trong 30 tháng trước đó có đủ 12 tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc không?
- Có quyền nhận Arbeitslosengeld ngay trước khi bắt đầu hoạt động mới không?
- Mức đóng cố định có phù hợp với kế hoạch tài chính không?
- Nếu hoạt động kinh doanh thất bại, bảo hiểm này có giúp giảm rủi ro tài chính đáng kể không?
Nguồn tham khảo: Bundesagentur für Arbeit: Freiwillige Arbeitslosenversicherung; Unterstützung für eine Existenzgründung