Thụy Điển – quốc gia tiên phong thanh toán không tiền mặt – đang yêu cầu nhiều cửa hàng chấp nhận tiền mặt trở lại. Điều gì khiến xu hướng này thay đổi và bài học là gì cho châu Âu?
Thụy Điển từng là biểu tượng của xã hội không tiền mặt
Trong nhiều năm, Thụy Điển được xem là hình mẫu của xã hội không tiền mặt. Người dân có thể mua gần như mọi thứ bằng thẻ ngân hàng hoặc điện thoại di động.
Trong cuộc sống hằng ngày, phần lớn người dân thanh toán bằng:
- Thẻ ngân hàng
- Ứng dụng trên điện thoại
- Ví điện tử
- Hệ thống chuyển tiền trực tuyến
Không ít cửa hàng thậm chí treo biển thông báo chỉ chấp nhận thanh toán điện tử. Việc mang theo tiền mặt dần trở thành điều hiếm gặp.
Vì sao Thụy Điển đưa tiền mặt trở lại?
Theo chính sách mới, các cửa hàng thực phẩm và hiệu thuốc sẽ phải tiếp nhận thanh toán bằng tiền mặt. Quyết định này xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Bảo đảm khả năng thanh toán khi xảy ra khủng hoảng
Một xã hội phụ thuộc hoàn toàn vào Internet và điện lưới sẽ gặp nhiều rủi ro nếu:
- Mất điện trên diện rộng
- Sự cố mạng Internet
- Tấn công mạng
- Hệ thống thanh toán điện tử gặp trục trặc
Trong những tình huống đó, tiền mặt vẫn là phương thức thanh toán hoạt động độc lập và đáng tin cậy.
Tiền mặt trở thành một phần của an ninh quốc gia
Những biến động địa chính trị khiến nhiều quốc gia châu Âu xem xét lại khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Đối với Thụy Điển, tiền mặt không chỉ còn là phương tiện thanh toán mà còn được xem như một phần trong kế hoạch dự phòng của quốc gia. Nếu hệ thống điện tử tạm thời ngừng hoạt động, người dân vẫn có thể mua thực phẩm, thuốc men và các nhu yếu phẩm thiết yếu.
Chính phủ khuyến nghị mỗi gia đình nên dự trữ tiền mặt
Một điểm đáng chú ý là cơ quan chức năng Thụy Điển khuyến nghị người trưởng thành nên chuẩn bị sẵn một khoản tiền mặt tại nhà để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.
- Mua thực phẩm
- Thanh toán các nhu cầu thiết yếu
- Duy trì sinh hoạt trong thời gian đầu nếu hệ thống thanh toán điện tử bị gián đoạn
Thanh toán số rất tiện nhưng không phải lúc nào cũng hoàn hảo
Thanh toán điện tử mang lại nhiều lợi ích: nhanh chóng, tiện lợi, hạn chế mang theo nhiều tiền mặt và dễ quản lý chi tiêu. Tuy nhiên, khi mọi giao dịch đều phụ thuộc vào công nghệ, chỉ cần một sự cố kỹ thuật cũng có thể ảnh hưởng đến hàng triệu người. Trong quá khứ, Thụy Điển từng chứng kiến các vụ tấn công mạng khiến nhiều hệ thống bán lẻ bị gián đoạn, cho thấy việc chỉ dựa vào thanh toán số cũng tiềm ẩn không ít rủi ro.
Người cao tuổi và người khuyết tật cũng cần được bảo đảm quyền lựa chọn
Không phải ai cũng sử dụng điện thoại thông minh hoặc các ứng dụng ngân hàng một cách thành thạo. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật và những người ít tiếp cận công nghệ, tiền mặt vẫn là phương thức thanh toán quen thuộc và dễ sử dụng. Việc duy trì tiền mặt cũng góp phần bảo đảm mọi người đều có thể tiếp cận các dịch vụ thiết yếu mà không bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.
Đức và nhiều nước châu Âu vẫn chưa từ bỏ tiền mặt
Không giống Thụy Điển, người dân Đức vẫn có thói quen sử dụng tiền mặt khá phổ biến. Nhiều cửa hàng, nhà hàng hoặc chợ truyền thống tại Đức vẫn ưu tiên hoặc đồng thời chấp nhận cả tiền mặt và thanh toán điện tử. Xu hướng mới của Thụy Điển cho thấy ngay cả những quốc gia số hóa mạnh nhất cũng đang tìm cách cân bằng giữa công nghệ và phương án dự phòng.
