Từ đầu năm 2027, Đức dự kiến đưa ví danh tính số d-you vào sử dụng. Thay vì phải cung cấp hoặc chụp toàn bộ giấy tờ trong nhiều tình huống, người dùng có thể dùng smartphone để xác nhận những thông tin cần thiết như độ tuổi, danh tính khi mở tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện một số giao dịch, hợp đồng được hỗ trợ.
Một tình huống rất đời thường: chỉ cần chứng minh đã đủ tuổi
Hãy hình dung một người cần chứng minh mình trên 18 tuổi khi mua một sản phẩm hoặc sử dụng dịch vụ có giới hạn độ tuổi. Với giấy tờ vật lý, việc đưa căn cước ra có thể đồng nghĩa với việc để người kiểm tra nhìn thấy nhiều thông tin hơn mức thực sự cần thiết.
Hướng tiếp cận của Ví danh tính số châu Âu (EUDI-Wallet) là khác: trong những trường hợp được hỗ trợ, smartphone có thể chỉ xác nhận thuộc tính cần thiết, chẳng hạn người dùng đã vượt ngưỡng 18 tuổi, thay vì phải tiết lộ toàn bộ ngày sinh hay các dữ liệu nhận dạng không liên quan. Ủy ban châu Âu gọi nguyên tắc này là “selective disclosure” – chỉ cung cấp dữ liệu cần thiết.
Điện thoại có thể trở thành công cụ xác minh danh tính
Đức đặt tên cho EUDI-Wallet của mình là d-you. Theo Bộ Liên bang về Kỹ thuật số và Hiện đại hóa Nhà nước (BMDS), d-you dự kiến hoạt động từ ngày 2/1/2027. Khoảng 40 đối tác từ kinh tế, khoa học và hành chính dự kiến có ứng dụng, dịch vụ sẵn sàng khi hệ thống ra mắt.
Điểm đáng chú ý không đơn thuần nằm ở việc “đưa giấy tờ vào điện thoại”, mà ở khả năng dùng thông tin đã được xác thực trong những quy trình số. BMDS cho biết ngay từ giai đoạn đầu dự kiến có các trường hợp sử dụng như chứng minh độ tuổi, ký kết hợp đồng có giá trị pháp lý và mở tài khoản ngân hàng.
Ví dụ: mở tài khoản ngân hàng
Hiện nay, mở tài khoản thường đòi hỏi khách hàng phải trải qua bước xác minh danh tính. Với EUDI-Wallet, mục tiêu là cho phép người dùng cung cấp thông tin nhận dạng đã được xác thực trực tiếp từ ví số cho dịch vụ yêu cầu nó.
Ủy ban châu Âu cũng đưa việc mở tài khoản ngân hàng vào nhóm tình huống sử dụng điển hình của EUDI-Wallet. Về nguyên tắc, người dùng xem yêu cầu dữ liệu và quyết định chấp thuận việc chia sẻ; phía cung cấp dịch vụ sau đó kiểm tra tính hợp lệ và xác thực của thông tin nhận được.
Ký hợp đồng: danh tính số có thể giảm một bước giấy tờ
Một tình huống khác là ký hợp đồng. Thay vì mỗi doanh nghiệp phải xây dựng một quy trình xác minh danh tính hoàn toàn riêng, hạ tầng ví số hướng tới việc cung cấp một phương thức nhận dạng đáng tin cậy và có thể kết nối với các dịch vụ khác nhau.
Chính phủ Đức đã nêu các trường hợp như hợp đồng viễn thông, xác thực ngân hàng và chứng minh tuổi khi nói về hệ sinh thái xung quanh EUDI-Wallet. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng từ ngày ra mắt mọi loại hợp đồng tại Đức đều có thể được thực hiện chỉ bằng d-you. Các chức năng và giấy tờ số sẽ được mở rộng từng bước.
Không nhất thiết phải tiết lộ toàn bộ danh tính
Đây có thể là thay đổi quan trọng nhất đối với người sử dụng. Trong thế giới giấy tờ vật lý, một chiếc thẻ thường hiển thị đồng thời nhiều dữ liệu. Trong môi trường số, EUDI-Wallet được thiết kế theo nguyên tắc giảm thiểu dữ liệu: dịch vụ chỉ nên nhận những thuộc tính thực sự cần thiết.
Ủy ban châu Âu đưa ra ví dụ: có thể xác nhận độ tuổi mà không cần tiết lộ ngày sinh; hoặc xác nhận một thuộc tính cần thiết mà không phải cung cấp thêm những dữ liệu nhận dạng không liên quan.
Dữ liệu nằm ở đâu?
Theo BMDS, dữ liệu trong d-you sẽ được lưu mã hóa trên thiết bị. Người sử dụng có quyền quyết định thông tin nào được dùng và trong tình huống nào. Phía EU cũng đặt quyền kiểm soát dữ liệu và khả năng chỉ chia sẻ thuộc tính cần thiết vào trung tâm của thiết kế EUDI-Wallet.
Đức cho biết việc sử dụng d-you sẽ tự nguyện và miễn phí. Vì vậy, việc triển khai ví số không đồng nghĩa rằng mọi người buộc phải chuyển toàn bộ giấy tờ của mình sang smartphone.
Không chỉ sử dụng tại Đức
d-you được xây dựng trên các tiêu chuẩn kỹ thuật chung của EU. Mục tiêu dài hạn là các ví danh tính số có khả năng tương tác xuyên biên giới, giúp người sử dụng chứng minh danh tính hoặc cung cấp các chứng nhận số cho những dịch vụ được hỗ trợ tại các quốc gia EU khác.
Đây cũng là lý do EUDI-Wallet không nên được nhìn đơn giản như một ứng dụng chứa ảnh chụp căn cước. Giá trị lớn hơn nằm ở việc một thông tin do nguồn đáng tin cậy cấp có thể được kiểm tra bằng phương thức số và chỉ chia sẻ đúng phần dữ liệu cần thiết.
Điều gì thực sự thay đổi từ tháng 1/2027?
Ngày 2/1/2027 nên được xem là điểm khởi đầu chứ không phải thời điểm mọi giấy tờ vật lý biến mất. Chính BMDS xác nhận d-you sẽ tiếp tục được phát triển theo từng bước và bổ sung thêm chức năng, chứng nhận sau khi ra mắt.
Vì thế, trong giai đoạn đầu, điều đáng theo dõi nhất không phải câu hỏi “có thể bỏ ví ở nhà chưa?”, mà là: những thủ tục và giao dịch nào sẽ thực sự chấp nhận danh tính số, và người dùng sẽ phải cung cấp ít dữ liệu cá nhân hơn trước ra sao?
Nội dung có sử dụng AI hỗ trợ, đã được Ban Biên tập TBVĐ biên tập và kiểm duyệt. Ảnh minh họa được tạo bằng AI.
