Đồng euro kỹ thuật số sẽ thay đổi việc thanh toán như thế nào?

Đồng euro kỹ thuật số được thiết kế như một dạng tiền mặt điện tử do ngân hàng trung ương phát hành, có thể bổ sung thêm một phương thức thanh toán chung, an toàn và dễ tiếp cận trên toàn khu vực đồng euro. Tuy nhiên, dự án vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị và chưa có quyết định phát hành cuối cùng.

Đồng euro kỹ thuật số là gì?

Đồng euro kỹ thuật số, hay digital euro, là hình thức điện tử của đồng euro do Ngân hàng Trung ương châu Âu và các ngân hàng trung ương quốc gia thuộc Eurosystem dự kiến phát hành. Về bản chất, đây sẽ là tiền của ngân hàng trung ương ở dạng số, tương tự vai trò của tiền giấy và tiền xu trong đời sống hiện nay.

Điểm này giúp phân biệt euro kỹ thuật số với tiền điện tử và stablecoin. Tài sản mã hóa có thể do doanh nghiệp tư nhân phát hành và không phải lúc nào cũng được bảo đảm bởi một ngân hàng trung ương. Trong khi đó, mỗi euro kỹ thuật số sẽ có giá trị tương ứng với một euro thông thường.

Euro kỹ thuật số cũng không được thiết kế để thay thế tiền mặt. Mục tiêu được ECB và Bundesbank công bố là bổ sung thêm một lựa chọn thanh toán công cộng trong bối cảnh giao dịch điện tử ngày càng phổ biến.

Thanh toán hằng ngày có thể thay đổi ra sao?

Nếu được phát hành theo thiết kế đang được nghiên cứu, euro kỹ thuật số có thể được sử dụng cho nhiều tình huống thanh toán khác nhau:

Thanh toán tại cửa hàng bằng điện thoại hoặc thẻ.
Mua hàng trên các website và ứng dụng.
Chuyển tiền trực tiếp giữa cá nhân với cá nhân.
Thực hiện giao dịch trực tuyến hoặc ngoại tuyến.
Sử dụng một phương thức thanh toán thống nhất tại các quốc gia thuộc khu vực đồng euro.

Người dùng dự kiến có thể mở ví euro kỹ thuật số thông qua ngân hàng hoặc một đơn vị trung gian công được chỉ định. Các dịch vụ cơ bản dành cho người tiêu dùng được định hướng cung cấp miễn phí.

Thay đổi đáng chú ý nhất là khả năng hình thành một phương thức thanh toán điện tử có phạm vi toàn khu vực. Hiện nay, phương thức thanh toán được chấp nhận tại một quốc gia chưa chắc có mức độ phổ biến tương tự ở quốc gia khác. Euro kỹ thuật số được xây dựng để hoạt động theo những quy tắc chung trên toàn khu vực đồng euro.

Thanh toán không cần internet

Một trong những chức năng đang được phát triển là thanh toán ngoại tuyến. Sau khi nạp trước tiền vào ví, hai thiết bị ở gần nhau có thể thực hiện giao dịch mà không cần kết nối với hệ thống trung tâm tại thời điểm thanh toán.

Chức năng này có thể hữu ích trong những trường hợp:

Khu vực có kết nối mạng yếu hoặc không ổn định.
Mạng viễn thông hoặc dịch vụ thanh toán trực tuyến gặp sự cố.
Người dùng muốn thực hiện một giao dịch trực tiếp có tính chất gần giống tiền mặt.
Tình huống khẩn cấp cần duy trì khả năng thanh toán.

Theo thiết kế được ECB công bố, dữ liệu chi tiết của giao dịch ngoại tuyến sẽ được lưu trên các thiết bị tham gia thay vì truyền qua mạng tới Eurosystem. Các điều kiện kỹ thuật và giới hạn cụ thể vẫn đang được hoàn thiện.

Quyền riêng tư sẽ được bảo vệ như thế nào?

Quyền riêng tư là một trong những chủ đề trọng tâm của dự án. ECB cho biết Eurosystem sẽ không thể xác định trực tiếp người dùng hoặc biết họ mua mặt hàng gì từ dữ liệu thanh toán mà hệ thống nhận được.

Đối với giao dịch trực tuyến, thiết kế đang được nghiên cứu bao gồm các biện pháp như định danh giả, mã hóa và phân tách dữ liệu. Ngân hàng hoặc nhà cung cấp dịch vụ thanh toán vẫn phải thực hiện những nghĩa vụ pháp lý cần thiết, chẳng hạn xác minh khách hàng và phòng chống rửa tiền.

Với giao dịch ngoại tuyến, mức độ riêng tư được định hướng gần với tiền mặt hơn: thông tin chi tiết chỉ nằm trên thiết bị của bên trả và bên nhận. Điều này không có nghĩa mọi giao dịch sẽ hoàn toàn vô danh; cách áp dụng cuối cùng còn phụ thuộc vào luật được thông qua và các tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức.

Euro kỹ thuật số có thay thế tài khoản ngân hàng và thẻ không?

Euro kỹ thuật số không nhằm xóa bỏ tài khoản ngân hàng, thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng hay các ứng dụng thanh toán hiện hành. Đây sẽ là một lựa chọn bổ sung. Người dùng vẫn có thể tiếp tục lựa chọn phương thức phù hợp với từng giao dịch.

Ví euro kỹ thuật số dự kiến có thể được liên kết với tài khoản ngân hàng. Khi số dư trong ví không đủ, một khoản thanh toán có thể được bù ngay từ tài khoản liên kết, nếu tài khoản có đủ tiền. Cơ chế này giúp ví hoạt động thuận tiện mà không nhất thiết phải giữ một số dư lớn.

Euro kỹ thuật số cũng không phải sản phẩm tiết kiệm hoặc đầu tư. Số dư dự kiến không được trả lãi. Một giới hạn nắm giữ có thể được áp dụng nhằm hạn chế việc tiền gửi rời khỏi hệ thống ngân hàng quá nhanh và bảo vệ ổn định tài chính. Mức giới hạn chính thức chưa được quyết định; con số tới 3.000 euro mới chỉ xuất hiện trong các kịch bản kỹ thuật được đánh giá.

Người tiêu dùng và doanh nghiệp có thể được hưởng lợi gì?

Đối với người tiêu dùng, lợi ích tiềm năng nằm ở sự đơn giản, phạm vi sử dụng và khả năng tiếp cận. Một ví điện tử chung có thể dùng tại cửa hàng, trên mạng hoặc khi chuyển tiền trực tiếp, thay vì phải phụ thuộc vào nhiều hệ thống riêng biệt.

Các lợi ích được kỳ vọng gồm:

Phạm vi rộng: sử dụng trên toàn khu vực đồng euro theo một bộ quy tắc chung.
Chi phí cơ bản thấp: dịch vụ cơ bản dành cho người tiêu dùng dự kiến miễn phí.
Nhiều cách sử dụng: thanh toán tại quầy, trực tuyến, giữa cá nhân và trong một số trường hợp không có internet.
Tăng khả năng chống gián đoạn: bổ sung một hạ tầng thanh toán công cộng của châu Âu.
Tiếp cận rộng hơn: thiết kế hướng tới cả người không có điện thoại thông minh thông qua thẻ hoặc dịch vụ hỗ trợ.

Đối với doanh nghiệp, một tiêu chuẩn thanh toán chung có thể giúp giảm sự phân mảnh khi bán hàng tại nhiều quốc gia trong khu vực. ECB cho biết hệ thống được định hướng có chi phí hợp lý cho đơn vị chấp nhận thanh toán, nhưng mô hình phí cuối cùng vẫn phụ thuộc vào quá trình lập pháp.

Những vấn đề vẫn cần được giải quyết

Bên cạnh lợi ích tiềm năng, dự án còn phải xử lý nhiều câu hỏi quan trọng trước khi có thể vận hành rộng rãi:

Mức giới hạn số euro kỹ thuật số mà mỗi người có thể nắm giữ.
Cách phân chia chi phí giữa Eurosystem, ngân hàng và đơn vị chấp nhận thanh toán.
Khả năng bảo vệ hệ thống trước tấn công mạng và sự cố kỹ thuật.
Cân bằng giữa quyền riêng tư với các quy định chống rửa tiền.
Bảo đảm người cao tuổi, người khuyết tật và người ít sử dụng công nghệ vẫn có thể tiếp cận.
Tác động đối với tiền gửi ngân hàng và ổn định tài chính.

Các đặc điểm được mô tả hiện nay vẫn là thiết kế dự kiến. Chúng có thể thay đổi theo kết quả thử nghiệm, thảo luận chính sách và văn bản pháp luật cuối cùng.

Khi nào euro kỹ thuật số có thể xuất hiện?

Euro kỹ thuật số chưa được phát hành và ECB chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Theo lộ trình công bố vào tháng 7 năm 2026, Eurosystem dự kiến tiến hành một chương trình thí điểm kéo dài 12 tháng, bắt đầu từ nửa cuối năm 2027.

ECB đặt mục tiêu có thể sẵn sàng cho đợt phát hành đầu tiên trong năm 2029, với điều kiện khung pháp lý cần thiết của Liên minh châu Âu được thông qua trong năm 2026. Sau khi luật có hiệu lực, Hội đồng Thống đốc ECB mới quyết định có thực sự phát hành euro kỹ thuật số hay không.

Vì vậy, mọi thông tin khẳng định euro kỹ thuật số đã có ngày lưu hành chắc chắn, đã xác định mức giới hạn ví hoặc sắp thay thế tiền mặt đều cần được kiểm tra lại với thông báo chính thức.

Thời báo Việt Đức

Kết nối cộng đồng người Việt ở Đức